Davis Dyslexia Correction – een kort overzicht

Abigail Marshall, webmaster van 'Dyslexia – the Gift', beschrijft de Davis-methode.

Vijf jaar geleden veranderde het leven van mijn zoon volledig toen we een paar eenvoudige oefeningen probeerden die we gevonden hadden in een boek dat pas was uitgekomen: ‘De Gave van Dyslexie’, door Ron Davis. Na jaren van strijd, tranen, frustratie en woede, schenen de leesproblemen van mijn zoon op haast magische wijze te verdwijnen, nog geen uur nadat we waren begonnen met de eerste oefening die in het boek was beschreven. De moeite die het kostte om te lezen maakte plaats voor een vreugdevolle stroom van ontdekkingen en mijn zoon wilde maar al te graag zijn nieuw ontdekte vermogens uitproberen. Hij was toen 11 jaar en hoewel hij tot dan toe geworsteld had met lesmateriaal beneden zijn niveau, begon hij nu gulzig te lezen en was al binnen een paar weken op het niveau van zijn klas, en na een paar maanden was hij zelfs verder.

Ook mijn leven veranderde, want ik ontdekte al snel dat hoewel de schrijver van het boek al vijftien jaar dyslectische mensen van alle leeftijden hielp en werkte met de methoden die hij beschreef, maar weinig mensen zijn werk schenen te kennen. Davis had zijn boek eigenlijk geschreven omdat zijn nieuwe en ongewone benadering van dyslexie werd afgewezen door mensen in het onderwijs en door de gevestigde organisaties die zich met dyslexie bezighielden. Als hij de leidinggevende onderwijsmensen niet kon bewegen om zijn methoden te onderzoeken en toe te passen, wilde hij in elk geval een handleiding voor ouders schrijven, om te doen wat ik had gedaan: de deur naar lezen openen voor hun kinderen.
Binnen een jaar had ik mijn eigen geslaagde carrière - ik was advocaat- opgegeven om de nieuw opgerichte Davis Dyslexia Association International (DDAI) te helpen oprichten; een organisatie die bedoeld was om informatie te verschaffen over de Davis-methode, om maatstaven voor het Davis-programma vast te stellen, en leraren en counselors te trainen in het toepassen van de methode.

Dat was in 1995. Tegenwoordig, eind 1999, heeft de DDAI afdelingen in Mexico en vijf Europese landen; zijn er over de hele wereld meer dan 120 gecertificeerde counselors en instructeurs van de Davis-methode, en zijn er honderden leerkrachten en ouders die de basistraining hebben gevolgd tijdens de workshops die regelmatig in vijf verschillende talen worden gegeven. En het beste van alles is dat duizenden kinderen en volwassenen met dyslexie en aanverwante problemen met succes het Davis-programma hebben voltooid. Velen, zoals mijn zoon, zitten nu op de middelbare school of studeren aan de universiteit en behalen goede resultaten.
In dit artikel zal ik samenvatten hoe de Davis-methode is ontstaan en uitleg geven over de theorie en de basisbegrippen van Davis-methode voor het corrigeren van dyslexie.

De Davis Theorie

Ron Davis, zelf een ernstig dyslectische volwassene, ontdekte hoe hij zijn eigen dyslexie kon corrigeren, nog voor hij een theorie over dyslexie had ontwikkeld. Tot zijn achtendertigste had hij aanvaard dat de deskundigen hem geestelijk zwakbegaafd hadden verklaard. Er was wel gebleken dat hij een IQ van 160 had, maar hij begreep dat hij nooit zonder buitengewone inspanning zou kunnen lezen of schrijven, omdat er iets helemaal mis was met zijn hersenen.

Toen merkte hij dat zijn dyslexie soms verergerde. Omdat hij een ervaren ingenieur was, kwam de gedachte bij hem op dat als hij kon ontdekken hoe hij zijn dyslexie erger kon maken, hij er misschien ook achter zou kunnen komen hoe hij het beter kon maken. Zijn eerste aanwijzing kreeg hij terwijl hij als amateur-beeldhouwer aan het werk was: als hij artistiek op zijn best was, was zijn dyslexie het ergst.
Hij sloot zich op in een hotelkamer en oefende zich om zijn dyslexie erger te maken. Toen werkte hij eraan om het minder erg te maken. Na drie dagen kwam er een ogenblik dat de letters op de gastenkaart van het hotel plotseling leesbaar werden. Hij was verbaasd te zien dat de letters allemaal even groot waren en dat er ruimte tussen de woorden was. Hij ging naar de bibliotheek, pakte het boek ‘Schateiland’ van de plank, ging zitten en begon te lezen. Nog voor de bibliotheek die dag dicht ging had hij het boek uit.

Dit was niet de oplossing voor dyslexie, maar het was het begin van een reis. Davis besprak zijn ideeën met anderen en ontdekte tot zijn verbazing dat de meeste kunstenaars onder zijn vrienden ook dyslectisch waren en hij ontwikkelde een betrouwbare methode gebaseerd op telkens uitproberen waarmee hij anderen hielp hun dyslexie te overwinnen. Ongeveer een jaar later opende hij zijn eerste leesinstituut.
De Davis theorie ontstond door experimenteren, om uit te leggen waarom de Davis methode werkt. In het kort luidt de theorie als volgt:
Dyslectische mensen zijn meestal beelddenkers; ze denken bij voorkeur met mentale of zintuiglijke beelden; niet door woorden, zinnen of interne dialoog (met jezelf praten) te gebruiken. Omdat deze denkwijze subliminal is - sneller dan de persoon zich bewust kan zijn- zijn ze zich er meestal niet van bewust dat dit is wat ze doen.
Omdat ze in beelden of voorstellingen denken hebben dyslectische mensen de neiging globale logica en redenaties te gebruiken, waarbij ze naar het overkoepelende beeld kijken om de wereld om hen heen te begrijpen.
Ze zijn meestal heel goed in het bepalen van een strategie, in creatieve en praktische bezigheden, en het oplossen van objectieve problemen in de echte wereld. Maar ze zijn niet goed in op woorden gebaseerd, stap voor stap, lineair redeneren. Als je naar een plaatje van een hond kijkt, ga je niet in gedachten van de staart naar de poten, naar de schouders, naar de kop, naar de oren, naar de neus, om tot de slotsom te komen dat het een hond is. Je ziet alle delen tegelijk en concludeert: ‘hond’. Als je voornamelijk of helemaal in beelden denkt ben je eraan gewend om te ontdekken wat iets is door naar het gehele ding of situatie tegelijk te kijken.

Omdat ze voornamelijk in beelden denken ontwikkelen dyslectici meestal een sterke verbeelding, en gebruiken ze om een probleem op te lossen liever een op beelden of gevoelens gebaseerde redenering dan een verbale. Als ze in de war zijn, of geïntrigeerd zullen ze mentaal een voorwerp ronddraaien om er van verschillende gezichtspunten naar te kijken. Door dit gedachteproces ontwikkelen ze vele unieke vermogens en talenten.
Dit vermogen kan ook de oorzaak van een probleem zijn. De persoon zal, eenmaal gedesoriënteerd, zijn eigen gedachten als werkelijk ervaren. De meeste mensen kunnen een toestand van desoriëntatie ervaren als ze naar een optische illusie kijken of blootgesteld zijn aan misleidende zintuiglijke stimuli zoals gecreëerd worden bij virtual reality spelletjes.
Maar dyslectische mensen desoriënteren dagelijks. Het is hun natuurlijke mentale reactie op elke verwarrende zintuiglijke informatie, en hun creatieve manier om een probleem op te lossen.
Dyslectische mensen hebben meestal problemen met onwerkelijke en symbolische voorwerpen, zoals letters en cijfers. Ze proberen symbolen te begrijpen zoals ze een automotor of een technisch diagram zouden begrijpen, en raken dan gedesoriënteerd. Dit leidt tot de vertrouwde symptomen van toevoegingen, weglatingen, omkeringen en overzettingen bij het lezen of schrijven van letters en woorden. Desoriëntatie blijft niet beperkt tot visuele input. Dyslectici horen woorden vaak verkeerd of verdraaien de volgorde van woorden in een zin. Hun gevoel van tijd kan verstoord zijn en hun sensomotorische coördinatie kan traag of onhandig blijken.
De fouten die steeds weer ontstaan door de verkeerde waarneming die door de desoriëntatie veroorzaakt wordt, leiden onvermijdelijk tot emotionele reacties, frustratie en verlies van zelfvertrouwen. In een poging om dit dilemma op te lossen zal iedere dyslecticus ‘overlevingstechnieken’ en dwangmatige gedragingen gaan ontwikkelen om deze problemen te omzeilen. Ron Davis noemt ze ‘oude oplossingen’. Van buiten leren, het alfabetversje, je moeder je huiswerk laten maken, overdreven gedrag, onleesbaar handschrift om slechte spelling te verhullen, slim bedrog of vermijden van elke taak die met school of lezen te maken heeft, zijn enkele voorbeelden hiervan. Deze oplossingen kunnen al op zes of zevenjarige leeftijd ontstaan.Een dyslectische volwassene heeft een heel repertoire van zulke oplossingen. Nu hebben we alle symptomen, kenmerken en gedragingen die gewoonlijk met dyslexie worden geassocieerd bij elkaar.
Het belangrijkste aspect van de Davis theorie om dyslexie op te lossen is de observatie dat als een auditief symbool -een woord- geen mentaal beeld oplevert en geen betekenis voor de dyslecticus, desoriëntatie en fouten het gevolg zijn. Als we een dyslecticus laten zien hoe de desoriëntatie uitgeschakeld kan worden op het ogenblik dat deze optreedt, en dan helpen om de stimuli die de desoriëntatie veroorzaakten te vinden en te overwinnen, beginnen de lees, schrijf en spellingproblemen te verdwijnen. Evenals de ‘oude oplossingen.’

De basisbegrippen van de Davis-methode
Als dyslectische mensen beelddenkers zijn die onderhevig zijn aan perceptuele desoriëntaties wat hun tijdsgevoel, gezicht en gehoor of sensomotorische coördinatie betreft, dan is de oplossing voor dyslexie tweevoudig:

  • Een manier om de perceptuele desoriëntatie te controleren
  • Een manier om de oorzaak van de perceptuele desoriëntatie aan te pakken.

De desoriëntatie oplossen

Gelukkig is het heel gemakkelijk om de desoriëntatie te doen ophouden. We hoeven de student alleen maar te leren om te herkennen wanneer hij gedesoriënteerd is en dan hoe hij zijn eigen geest en bewustzijn kan aanwenden om de desoriëntatie uit te schakelen -of met andere woorden: ‘zich te oriënteren.’ Dit is echt niet moeilijker dan een kind te leren om zijn adem in te houden als hij onder water zwemt. Het is een kwestie van bewust iets leren beheersen dat gewoonlijk in onze geest gebeurt zonder dat we het ons bewust zijn.
In de loop der jaren hebben de Davis counselors meerdere methoden ontwikkeld om deze controle aan te leren. De meest algemene en betrouwbare manier wordt de Davis Oriëntatie Counseling®, en wordt tot in detail beschreven in De Gave van Dyslexie. Met behulp van deze techniek leert de student zijn ‘mind’s eye’ mentaal naar een ander uitkijkpunt te bewegen tot ze het beste punt hebben gevonden om hun aandacht te richten. Dit wordt het orientatiepunt genoemd. Studenten die moeite hebben met visualiseren kunnen hetzelfde effect bereiken door een kinesthetische benadering: de Alignement en de Fine–Tuning. Beide manieren worden gevolgd door een auditieve benadering die Auditieve Oriëntatie wordt genoemd.

Het oplossen van de desoriëntatie is nodig voor de student verder kan, anders zal hij letters en woorden verkeerd blijven zien. Als een woord er soms uitziet als ‘bat’, en dan weer als ‘tab’ of ‘pat’ of ‘tad’, is er geen hoop dat de student ooit in staat zal zijn het woord te herkennen. Een ouder of leraar kan denken dat de student geheugenproblemen heeft, en hem aanmoedigen om veel te herhalen, terwijl de student in de war is en gefrustreerd omdat het lijkt of de leraar hem telkens andere woorden laat zien.

Gelukkig is de methode gemakkelijk aan te leren. Omdat er een vaardigheid bij betrokken is waar dyslectische kinderen goed in zijn - het gebruik van hun verbeelding- krijgen ze het meestal snel onder de knie.
Soms zijn de resultaten van de Oriëntatie Counseling spectaculair, vooral bij oudere kinderen en volwassenen. Ze schieten in een klap enkele niveaus omhoog met lezen. Dat komt omdat bij deze kinderen hun desoriëntatie de voornaamste blokkade vormde die vooruitgang tegenhield. Ze hebben misschien al jaren les gehad; als het probleem van de desoriëntatie is opgelost vallen alle vorige ervaringen op hun plaats en maken ze snelle vooruitgang.
Het leren beheersen van desoriëntaties lost de dyslexie echter niet op. Het lost alleen maar een sleutelprobleem van dyslexie op, niet de onderliggende oorzaak. De symptomen zullen terugkomen totdat de oorzaak is aangepakt.
De factoren oplossen die desoriëntatie teweegbrengen
De reden dat het beheersen van desoriëntaties niet voldoende is om dyslexie op te lossen is dat de desoriëntatie een respons is op verwarring, frustratie of stress. In het geval van lezen wordt deze respons opgeroepen door letters of woorden. Zolang de verwarring bestaat en er geen beeld is voor wat een woord vertegenwoordigt, zal de student steeds gedesoriënteerd raken als hij leest.
Voor beter lezen, schrijven en spellen houdt de Davis-methode drie basis stappen in:

  • Beheersing van het alfabet en de basissymbolen van taal.
  • Beheersing van de woorden waarvan de dyslecticus geen beeld heeft of de betekenis niet kent.
  • Het opbouwen van een besef van volgorde en van een groter begripsvermogen tijdens het lezen.

Het oplossen van de verwarring rond letters: het klei-alfabet

Desoriëntatie wordt vaak door afzonderlijke letters veroorzaakt die visueel of auditief verwarrend zijn voor dyslectici. Mijn zoon vond het bijvoorbeeld moeilijk om onderscheid te maken tussen de c en de e omdat ze zo op elkaar lijken.; anderen hebben problemen met de c en de s of de c en de k omdat ze vaak dezelfde klank vertegenwoordigen.
De eerste stap in het oplossen van dyslexie is daarom het maken van de letters van het alfabet uit klei. We werken met klei en omdat het een creatieve handeling betreft en omdat klei een drie dimensionaal medium is. Door de letters uit klei te vormen is het alfabet niet langer iets willekeurigs maar iets wat het kind (of de volwassene) zelf heeft gemaakt, en wat dus een deel van ze wordt.
Door te observeren hoe de student de letters vormt, en hoe hij reageert op het noemen van de namen van de letters, kunnen we ontdekken welke letters ‘triggers’ zijn die desoriëntatie veroorzaken, verwarring en een verkeerde waarneming. Zo kunnen we de student helpen de verwarring die de letter teweegbrengt op te lossen.

De student maakt twee volledige alfabetten, eerst de hoofdletters, dan de kleine letters. Tijdens het werken met elke serie letters kan de student de juiste vorm, naam en volgorde van elke letter onderzoeken en ontdekken.
Symbol Mastery van het alfabet wordt gevolgd door hetzelfde werk met de leestekens en uitspraaktekens. Met deze kennis is de student in staat om een van de belangrijkste hulpmiddelen in het leerproces die we de beelddenker kunnen geven te gebruiken: het vermogen om de betekenis van woorden in het woordenboek op te zoeken.
Beeld aan het woord toevoegen: Davis Symbol Mastery®
De beelden die de meeste verwarring veroorzaken voor dyslectici zijn gewone woorden zoals ‘het’ of ‘van’. Vaak zal een student een langer woord, zoals krokodil, met gemak lezen, maar aarzelen of struikelen over een woord als ‘het’. Omdat deze woorden desoriëntatie teweegbrengen noemen we ze triggerwoorden.
Dit gebeurt omdat de dyslectische student in beelden denkt. Het is gemakkelijk om je een krokodil voor te stellen, maar erg moeilijk om een beeld te krijgen bij ‘van’ of ‘dit’.
We lossen dit probleem op door een werkwijze die Davis Symbol Mastery wordt genoemd. Nadat de student het woord eerst in een woordenboek heeft opgezocht, en de definitie met een helper heeft besproken, maakt hij een kleimodel of een paar kleimodellen die een accurate voorstelling van de betekenis van het woord laten zien, en legt daar de uit klei gemaakte letters van het woord bij. Dit proces gaat veel verder dan de multi-zintuiglijke en op klankbewustzijn gerichte strategieën die voor dyslectische leerlingen worden aanbevolen. Het brengt een creatief proces op gang en maakt een blijvende mentaal beeld voor een bepaald woord en rijen letters. Het verschaft begrip, en de spelling en betekenis van een woord worden opgeslagen in het lange termijn geheugen zonder dat het nodig is de klanken te decoderen en uit het hoofd te leren. Het woord veroorzaakt geen desoriëntaties meer.
Er zijn meer dan 200 triggerwoorden in de engelse taal die beheerst moeten worden, maar als dit eenmaal gedaan is heeft de student een arsenaal woorden met beeld tot zijn beschikking… woorden die zowel herkend als begrepen worden zodra ze gezien worden. Je hoeft alleen maar het aantal kleine woordjes in een zin te tellen om te begrijpen wat een verschil dat zal maken.

Bovendien heeft de student een methode geleerd die op ieder woord of concept kan worden toegepast. Davis Symbol Mastery® kan ook gebruikt worden om de vocabulaire van elk willekeurig onderwerp onder de knie te krijgen. Het woord ‘polygoon’ of ‘cytoplasma’ kan zelfs gemakkelijker uitgebeeld worden dan het woordje ‘bij’. Als de student ouder wordt, heeft hij een methode tot zijn beschikking die hem in staat zal stellen elk concept dat op school problemen veroorzaakt te doorgronden. Mijn eigen zoon, nu 16 jaar, heeft de klei niet langer nodig, maar het woordenboek blijft voortdurend in gebruik.

Beter lezen in drie stappen

Om de student te helpen de techniek van het lezen te leren, de leessnelheid te verhogen en het begrip te vergroten, gebruiken we een set van drie technieken: spel-lezen, veeg-veeg-lees, en plaatje-bij-interpunctie. Een probleem dat dyslectici hebben is dat het niet natuurlijk voor ze is om woorden letter voor letter uit te spreken, of zelfs de letters van een woord van links naar rechts te volgen, letter voor letter. Als beelddenkers, willen ze naar alle woorden tegelijk kijken. Hun worsteling om geschreven woorden uit te spreken maakt dat ze niet in staat zijn geschreven materiaal te begrijpen. Meestal is het nodig dezelfde tekst een aantal keren opnieuw te lezen, vaak ten koste van zware hoofdpijn. Deze oefeningen maken dat dyslectici het geschreven materiaal snel en gemakkelijk visueel kunnen volgen, decoderen en begrijpen, door gebruik te maken van hun natuurlijke vermogens.
Een uitgebreide uitleg van de Davis theorie over beelddenken en de ontwikkeling van dyslexie kan gevonden worden in het boek ‘De Gave van Dyslexie’. Hierin staan ook duidelijke instructies voor de basisoefeningen van de Davis methode. Dit boek is verkrijgbaar in elke grote boekhandel en kan in de meeste openbare bibliotheken worden geleend.

copyright: Abigail Marshall
vertaling: Lot Blom

Spotlight
Lot Blom, Certified DDA Facilitator
Zandhofsestraat 48
3572 GH Utrecht
Telefoon 030 - 271 00 05
E-mail spotlight@dyslexie-info.nl

Beroepsmatige dienstverlening aangeduid als Davis ®, Davis Dyslexia Correction ®, Davis Symbol Mastery ®, Davis Orientation Counseling ®, en Davis Learning Strategies™ mag uitsluitend verleend worden door mensen die opgeleid en gecertificeerd zijn door de Davis Dyslexia Association International.